Medicina Sportiva Practica 2000 Tom 1 Nr. 3

STANOWISKO POLSKIEGO TOWARZYSTWA MEDYCYNY SPORTOWEJ

PORADNICTWO SPORTOWO - LEKARSKIE W ?WIETLE REFORMY SŁUŻBY ZDROWIA

W zwi±zku z brakiem zainteresowania najwyższych władz sportowych oraz jakiegokolwiek postępu prac związanych z aktualizacją ustawy o kulturze fizycznej z 1996 w zakresie opieki sportowo-lekarskiej, mając na celu zdrowie młodych sportowców, uważamy, że Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej, skupiające najwyższe autorytety naukowe i lekarskie oraz wszystkich tych, którym bezinteresownie leży na sercu dobro osób uprawiaj±cych jak±kolwiek aktywno¶ć fizyczną jest aktualnie jedyną organizacją mogącą w sposób autonomiczny pokierować stroną zawodową i organizacyjną medycyny sportowej w Polsce.
Uzasadnienie takiego przedstawienia roli Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej jest następujące: Po pierwsze, jest Stowarzyszeniem unikalnym w skali kraju, którego członkami mogą być nie tylko lekarze ale także inne osoby z wyższym wykształceniem zainteresowane przedmiotem jego działalno?ci czyli wszystkie osoby zajmujące się zdrowotnymi i medycznymi aspektami wf., rekreacji, rehabilitacji oraz procesu szkolenia sportowego. Po drugie, Stowarzyszenie ma charakter naukowo-dydaktyczny, a przedmiotem zainteresowania są naukowe podstawy prawidłowego rozwoju psychoruchowego osób uczestniczących w uprawianiu sportu, rekreacji ruchowej i wychowaniu fizycznym oraz profilaktyka i leczenie schorzeń będących następstwem tej działalno?ci. Po trzecie, celem Stowarzyszenia jest podejmowanie następujących działań w zakresie wymienionym powyżej:

inspirowanie badań naukowych,

upowszechnianie wiedzy,

współdziałanie w podnoszeniu umiejętno?ci zawodowych,

udzielanie swym członkom pomocy w ich działalno?ci naukowej i zawodowej.

Po czwarte Stowarzyszenie realizuje swe cele w miarę możliwo?ci poprzez:

organizowanie konferencji naukowych,

organizowanie szkoleń,

organizowanie konkursów naukowych,

wydawanie czasopism,

współdziałanie z innymi odpowiednimi instytucjami,

formułowanie stosownych opinii, wniosków i postulatów.

Sądzimy, że zacytowane paragrafy ze Statutu Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej w pełni uzasadniają wiodąca rolę jaką musi odegrać w ratowaniu dorobku polskiej medycyny sportowej oraz w wytyczaniu jej dalszej drogi. Kroki zmierzające ku temu podejmował już poprzedni Zarząd PTMS. Szczególny niepokój i poczucie zagrożenia dla istniejącego systemu organizacji poradnictwa sportowo-lekarskiego wzbudziła uchwalona w lutym 1997 roku "Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym" przy równoczesnym braku przepisów wykonawczych do uchwalonej w styczniu 1996 roku "Ustawy o kulturze fizycznej" co zapoczątkowało chaos organizacyjny pogłębiający się do dzisiaj. Już 20.06.1997 odbyło się w Gdańsku w ramach zebrania Zarządu PTMS spotkanie kierowników Wojewódzkich Przychodni Sportowo Lekarskich na którym omawiano szczegółowo te problemy oraz powołano Zespół Programowy w sprawie modyfikacji istniejących rozwiązań organizacyjno - prawnych w zakresie opieki zdrowotnej nad osobami uprawiającymi różne formy kultury fizycznej. Niestety prace Parlamentu nad nowelizacją nie wprowadzonej w życie ustawy o PUZ, a także zapowied? wydania przepisów wykonawczych do Ustawy o kulturze fizycznej opó?niły reakcje PTMS, które dopiero pó?niej (kwiecień-listopad 1998) były bardziej widoczne. Między innymi zainteresowano problemami medycyny sportowej Sejmową Komisję Kultury Fizycznej i Sportu oraz Senacką Komisję Zdrowia i Kultury Fizycznej.
Skierowano pisma do Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z zapytaniami o przewidywane zasady funkcjonowania poradnictwa sportowo- lekarskiego. Prezes PTMS Prof. Jerzy Smorawiński na posiedzeniu Senackiej Komisji Zdrowia i Kultury Fizycznej oraz na spotkaniu plenarnym podjął próbę wprowadzenia poprawek do uchwalonej 18.07. 1998 przez Sejm znowelizowanej ustawy o ubezpieczeniach zdrowotnych. Niestety Senat w wyniku głosowania odrzucił poprawki. Interweniowano u Prezesa UKFiT oraz Ministra Zdrowia w wyniku czego powołano międzyresortowy zespół roboczy, celem dokonania stosownych uzgodnień. Odbyło się 5 spotkań zespołu roboczego na których ustalono tekst rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków bezpieczeństwa, zakresu i zasad sprawowania opieki medycznej nad osobami uczestniczącymi w zajęciach wychowania fizycznego, sportowych i rekreacyjnych oraz w imprezach sportowych i rekreacyjnych, a także warunków sanitarno - higienicznych obiektów sportowych i rekreacyjnych oraz zasad sprawowania nadzoru nad ich przestrzeganiem. Niestety w tym momencie wszystko "utknęło", ponieważ Rozporządzenie Rady Ministrów nie może być wydane bez symulacji kosztów i zabezpieczenia finansowego. Prowadzone są dyskusje na temat, kto i za co powinien zapłacić??? W międzyczasie odbyło się w maju 1999 roku spotkanie Senackiej Komisji Zdrowia. Od tego czasu w dalszym ciągu nie postanowiono nic konkretnego. Jak wiadomo, zostały jedynie przygotowane dwie różne nowelizacje "Ustawy o kulturze fizycznej". Oba Resorty: Zdrowia oraz UKFiT zadowalają się tym, jak mówi pkt 4 Art. 46a, że "Rada Ministrów okre?li w drodze rozporządzenia szczegółowe zasady i sposób finansowania ?wiadczeń zdrowotnych udzielanych osobom, o których mowa w ust. 3". Takie rozwiązanie jest wielce niepokojące, ponieważ wyczekiwanie na decyzje może okazać się nazbyt długie. Resort Zdrowia w swych zapisach podejmuje wprawdzie próbę rozwiązania tej patowej sytuacji (brak pieniędzy) w ramach ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Poza tym w sprawach merytorycznych, które podlegają Ministrowi Zdrowia udało się dzięki PTMS utrzymać medycynę sportową jako specjalizację szczegółową. Trwają prace nad jej nowym programem. Powołano specjalistów regionalnych w zakresie medycyny sportowej. Stąd w tej sytuacji Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej we współdziałaniu z instytucją konsultanta krajowego ds. medycyny sportowej zmuszone jest do podjęcia radykalnych kroków i szczególnie ukierunkować swą działalno?ć w celu wsparcia swoich członków, specjalistów medycyny sportowej na polu działalno?ci zawodowej.

Pierwszym podstawowym krokiem jest opracowanie wspólnie z konsultantem krajowym *standardów ?wiadczeń usług medycznych "Medycyna Sportowa", których zalecenia winny przestrzegać podmioty podejmujące działalno?ć w zakresie poradnictwa sportowo-lekarskiego. Ponadto opracowali?my własny *system nadzorowania opieki sportowo - lekarskiej w ramach istniejącej obecnie sytuacji który polega na:

1. organizowaniu szkoleń dla lekarzy pierwszego kontaktu(także w ramach specjalizacji z medycyny rodzinnej) tak aby mogli wystawiać orzeczenia o zdrowotnej gotowo?ci i kwalifikacji do zajęć z wychowania fizycznego.

2. udzielaniu certyfikatów dla specjalistów innych dyscyplin lekarskich opiekujących się osobami aktywnymi fizycznie.

3. autoryzowaniu i udzielaniu rekomendacji wraz z Izbami Lekarskimi działalno?ci publicznych jak i niepublicznych przychodni lub poradni sportowo lekarskich oraz indywidualnych specjalistycznych praktyk lekarskich w zakresie medycyny sportowej.

4. dalszym utrzymaniu zastrzeżenia prawa do orzekania o zdolno?ci do uprawiania sportu kwalifikowanego jedynie dla specjalistów medycyny sportowej. Informujemy, jak wynika z zakresu uprawnień specjalisty medycyny sportowej oraz ze stanowiska Izb Lekarskich i Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej, że orzeczenia sportowo-lekarskie uzyskane od lekarzy jakiejkolwiek innej specjalizacji nie mają mocy prawnej i stanowią po?wiadczenie nieprawdy.

5. wskazywaniu możliwo?ci wykorzystania specjalistów medycyny sportowej w systemie ubezpieczenia zdrowotnego.

Wydaje się, że jest to podstawa wła?ciwej współpracy specjalistów medycyny sportowej z lekarzami innych specjalno?ci przy jasnym okre?leniu ich kompetencji co powinno być najlepszym sposobem rozwiązania tej patologicznej sytuacji jaka aktualnie ma miejsce w Polsce. Pozwoli to na objęcie fachową opieką wszystkich aktywnych fizycznie w zależno?ci od poziomu zaangażowania i stopnia zawansowania. Ponadto nosimy się z podjęciem własnej inicjatywy ustawodawczej dotyczącej *nowelizacji ustawy o kulturze fizycznej co może umożliwić obligatoryjne finansowanie medycyny sportowej jako porady specjalistycznej (przynajmniej badań profilaktycznych) lub jako usługę bezpo?rednio przez Kasę Chorych. Ponadto bardzo istotną kwestią jest okre?lenie w tej nowelizacji warunków zabezpieczenia medycznego zawodów sportowych i masowych imprez rekreacyjnych z podaniem konkretnych kwalifikacji i umiejętno?ci personelu medycznego. Konieczne jest przygotowanie propozycji nowelizacji ustawy o medycynie pracy, w której należy uwzględnić specjalistów medycyny sportowej jako upoważnionych do badań zawodników, dla których sport jest zawodem. W dalszej kolejno?ci, przy ewentualnym fiasku powyższych nowelizacji, należy rozważyć przygotowanie odrębnej ustawy o służbie medycyny sportowej. Uważamy za bardzo niebezpieczne dalsze tolerowanie sytuacji, kiedy wszystko "puszczono na żywioł".. Nadmieniamy, że w związku z brakiem opieki medycznej w szkołach coraz czę?ciej sport uprawiają osoby z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia, wadami narządu ruchu, chorobami układu nerwowego. Przykładów jest nazbyt wiele. Młodzi ludzie coraz czę?ciej uprawiają ekstremalne dyscypliny sportu takie jak płetwonurkowanie, skoki spadochronowe, sztuki walki niosące w sobie potencjalne zagrożenie dla nieprzygotowanego organizmu. Te potencjalne skutki to przewlekłe choroby zwyrodnieniowe narządu ruchu. To przyszli renci?ci i osoby niepełnosprawne. Brak specjalistycznej opieki sportowej powoduje rozwój patologii społecznej porównywalnej z narkomanią - dopingu - powodując nieobliczalne skutki takie jak wzrost agresywno?ci, a co za tym idzie przestępczo?ci oraz ryzyko chorób nowotworowych w?ród młodych "sportowców". Musimy stać autonomicznie na straży granicy między fizjologią a patologią, ponieważ coraz czę?ciej trenerami młodzieży są osoby zainteresowane tzw. szybkim zyskiem, który zaciera szlachetną idee rywalizacji sportowej i współzawodnictwa oraz prowadzi do działań sprzecznych z moralno?cią i etyką lekarską. Konieczne jest również pilne wdrożenie w życie szczegółowych przepisów dotyczących zabezpieczenia medycznego imprez i zawodów sportowych. Przepisy obecnie obowiązujące mają jedynie charakter ogólny co pozwala na bardzo dowolne interpretowanie obowiązków w tym zakresie. W wielu wypadkach skutkuje to niedostatecznym zabezpieczeniem lub pozorowaniem zabezpieczenia medycznego. Skutkiem takich działań może być niemożno?ć udzielenia pomocy w razie wypadku jak również niemożno?ć interwencji w trakcie imprez masowych takich jak mecze piłkarskie, rajdy samochodowe czy wy?cigi kolarskie. Brak szczegółowych rozwiązań umożliwia uniknięcie odpowiedzialno?ci organizatora zawodów czy masowej imprezy sportowej za brak odpowiedniej opieki medycznej. W aktualnej sytuacji należy w działaniach kierować się literą obowiązującej ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, której wła?ciwa interpretacja pozwala na kontynuowanie poradnictwa sportowo - lekarskiego w zakresie profilaktyki. I tak:

Art. 3. Ustawy mówi "Ubezpieczonym przysługują ?wiadczenia okre?lone w przepisach ustawy, służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, udzielane w przypadku choroby, urazu, ciąży, porodu i połogu oraz w celu zapobiegania chorobom i promocji zdrowia."

Art. 31a.1. "Ubezpieczonemu w Kasie Chorych nie przysługują:
1) ?wiadczenia, których sposób finansowania okre?lają odrębne przepisy, w tym ?wiadczenia służby medycyny pracy,
2) orzeczenia o zdolno?ci do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz inne orzeczenia i za?wiadczenia lekarskie wydawane na życzenie ubezpieczonego, jeżeli nie są one związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją, niezdolno?cią do pracy, kontynuowaniem nauki, uczestnictwem dzieci, uczniów, słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli i studentów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku, a także jeżeli nie są wydawane dla celów pomocy społecznej lub uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego.

Art. 31b.1. Kasa Chorych realizuje uprawnienia ubezpieczonego do ?wiadczeń na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób poprzez:
1)propagowanie zachowań prozdrowotnych, zachęcanie do indywidualnej odpowiedzialno?ci za własne zdrowie,
2) zapewnienia ubezpieczonym profilaktycznych badań lekarskich w celu wczesnego rozpoznawania chorób układu krążenia, chorób nowotworowych oraz innych chorób,
3) przeprowadzanie badań profilaktycznych u dzieci do lat 18 i kobiet w ciąży,


2. Kasa Chorych realizuje ?wiadczenia, o których mowa w ust.1, w ramach profilaktycznych programów zdrowotnych lub programów polityki zdrowotnej:
1) zlecanych przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej i finansowanych z budżetu Państwa,

2) podejmowanych i finansowanych przez Kasy Chorych ze ?rodków własnych,

3)finansowanych z innych ?ródeł.


Jeszcze raz podkre?lamy, że przedstawiony zestaw przepisów ustawy o PUZ daje podstawy i nawet obowiązek finansowania badań sportowo- lekarskich jako badań z zakresu profilaktyki zdrowotnej, ?wiadczenia, które zgodnie z obecnym stanem wiedzy przysługują zawodnikowi rozpoczynającemu karierę sportową, szczególnie dzieciom czy młodzieży do 18 roku życia. W ten sposób zostało to tak zrozumiane przez niektóre Regionalne Kasy Chorych. W swoich działaniach PTMS udzieli wszelkich starań aby stało się to faktem w całym kraju. Natomiast ze swej strony liczymy, że Państwo biorąc pod uwagę powyższe argumenty swą postawą wesprą Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej w tych działaniach. Pobierz jako PDF