|
|
 |
Trening zdrowotny - suplement |
TRENING ZDROWOTNY OSÓB DOROSŁYCH, STOSOWANY W PRAKTYCE
HEALTH-RELATED TRAINING IN ADULTS IN PRACTICE
Henryk Kuński
STRESZCZENIE
Wielowiekowe opinie, że zwiększona aktywność ruchowa współdziała w umacnianiu zdrowia, zostały potwierdzone przez współczesną naukę i ujęte w ramy pojęcia treningu zdrowotnego (niem. Gesunheitstraining), co w praktyce dało odpowiedź na podstawowe pytania myślącego człowieka - o co chodzi?, co robić?, jak i ile? W syntetycznym ujęciu chodzi:
po pierwsze - o wykorzystanie rozsądnie stosowanych regularnych wysiłków fizycznych w całodziennym rytmie życia człowieka dla umacniania zdrowia, z myślą o wydłużeniu do biologicznie zakreślonych granic, lat zdrowego życia. Innymi słowy, życia bez istotnych uciążliwości powodowanych chorobami, szczególnie tymi, które powstają i rozwijają się w wyniku względnego bezruchu, prowadząc do przedwczesnego zniedołężnienia fizycznego;
po drugie – o siągnięcie i podtrzymywanie zdolności do wykonywania codziennych czynności zawodowych, domowych i dostarczających rozrywki z rześkością, bez odczucia szybko narastającego zmęczenia;
po trzecie – o to, że stany emocjonalne, towaszyszące sportowo-rekreacyjnym wysiłkom fizycznym, szczególnie treningowi zdrowotnemu, wywołują uczucie zadowolenia, którego doznajemy jeszcze przez długie godziny po zakończeniu treningu.
Ogólne zasady dawkowania ćwiczeń w treningu zdrowotym, niezależnie czy dotyczy to kreacji zdrowia, prewencji pierwotnej czy wtórnej, są podobne. Obejmują głównie wytrzymałościowe formy ćwiczeń (chód, bieg, pływanie, chód i bieg na nartach, jazda na rowerze, wioślarstwo i kajakarstwo, aerobik, w tym także ćwiczenia na trenażerach oraz gry) o określonym, w zależności od potrzeb zdrowotnych, czasie trwania, ustalonej częstotliwości i intensywności. Specjalnej uwagi wymaga dobór intensywności. W ostatnich latach coraz powszechniejszy jest pogląd, że ćwiczenia o niskiej i umiarkowanej intensywności są równie skuteczne, co uprzednio zalecana aktywność bliska granicy wysiłku submaksymalnego. Przyjmuje się, że ćwiczenia o niskiej i umiarkowanej intensywności są łatwiej akceptowane, lepiej tolerowane i znacznie bezpieczniejsze dla układów ruchu i sercowo-naczyniowego. Tym poglądom odpowiada program dwu poziomów aktywności ruchowej wg R.S. Paffenbargera Jr., jak również zmodyfikowany program K.H. Coopera.
W praktyce w indywidualnym programie treningu zdrowotnego należy uwzględnić ogólną zasadę dawkowania ćwiczeń, ich tolerancję przez organizm ćwiczącego i preferowany wzorzec kultury somatycznej. Można się spodziewać dominacji wzorca higienicznego, chociaż w praktyce występują też elementy hedonistyczne i agonistyczne, równie przydatne w utrzymaniu motywacji do regularnego treningu. Systematyczne wykonywanie ćwiczeń i podtrzymywanie motywacji do treningu zdrowotnego jest najważniejszym warunkiem uzyskania skutecznego efektu związanego z umacnianiem zdrowia i osiągnięciem pełni możliwości.
Słowa kluczowe: trening zdrowotny, aktywność ruchowa, dorośli, promocja zdrowia
KWALIFIKACJA LEKARSKA DO TRENINGU ZDROWOTNEGO OSÓB DOROSŁYCH
MEDICAL QUALIFICATION TO HEALTH-RELATED TRAINING OF ADULTS
Anna Jegier
Zakład Medycyny Sportowej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
STRESZCZENIE
W pracy przedstawiono propozycję badań kwalifikacyjnych osób dorosłych do treningu zdrowotnego na podstawie 25-letnich doświadczeń Poradni Zdrowego Człowieka w Łodzi i kontynuującej te działania Poradni Prewencji Chorób Układu Krążenia i Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Zalecany standard badań obejmuje ogólną ocenę stanu zdrowia, szacowanie globalnego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych oraz diagnostykę kardiologiczno-wysiłkową. Standard ten jest realizowany w czasie badania lekarskiego i badań dodatkowych. Na badania dodatkowe składają się: pomiary antropometryczne z procentową oceną zawartości tkanki tłuszczowej, badanie spirometryczne, elektrokardiogram, test wysiłkowy oraz wskaźniki analityczne. Test wysiłkowy określa wydolność fizyczną organizmu i rezerwę wieńcową serca. Wskaźniki analityczne umożliwiają z jednej strony ocenę stanu zdrowia badanego (OB, morfologia krwi, mocz - badanie ogólne), a z drugiej - określenie zagrożenia chorobami układu krążenia i metabolicznymi (lipidogram, stężenie glukozy i/lub kwasu moczowego).
W pracy przedstawiono również przeciwwskazania stałe i czasowe do treningu zdrowotnego.
Słowa kluczowe: trening zdrowotny, kwalifikacja medyczna
PROGRAMOWANIE AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ U OSÓB STARSZYCH*
PHYSICAL ACTIVITY PROGRAMMING IN THE ELDERLY
Tomasz Kostka
Zakład Medycyny Zapobiegawczej, Uniwersytet Medyczny, Łódź
STRESZCZENIE
Starzenie się jest związane ze stopniowym spadkiem sprawności fizycznej, wzrastającą częstością występowania niepełnosprawności i współistniejących chorób przewlekłych. Jednym z najważniejszych czynników łagodzących wpływ wieku i umożliwiających tzw. pomyślne starzenie się (successful aging) jest regularna aktywność ruchowa. Głównym korzystnym oddziaływaniem aktywności ruchowej u osób starszych jest wydłużenie okresu fizycznej sprawności i niezależności - poprawa jakości życia. Należy podkreślić, że regularna aktywność ruchowa jest wskazana u osób w każdym wieku, nawet powyżej 80-85 roku życia. Aktywność ruchowa u osób starszych powinna oddziaływać na trzy podstawowe elementy sprawności fizycznej: 1) poprawiać wydolność tlenową (aerobową), 2) wzmacniać siłę mięśni oraz 3) polepszyć gibkość, równowagę i koordynację ruchów. Oczywiście dobór aktywności ruchowej jest w ogromnym stopniu indywidualny. Zależy on przede wszystkim od stanu zdrowia danej osoby oraz od stopnia sprawności fizycznej. Można jednak sformułować pewne zalecenia ogólne. Regularna aktywność fizyczna u osób starszych powinna zawierać trzy ww. elementy: ćwiczenia wytrzymałościowe, siłowe oraz rozciągające. Ćwiczenia aerobowe (wytrzymałościowe), czyli marsz, bieg, pływanie, jazda na rowerze, powinny być wykonywane 2 razy w tygodniu, co najmniej po 20 minut. Intensywność ćwiczeń powinna być taka, aby odbywały się one na poziomie 40-60% rezerwy częstości skurczów serca (różnicy pomiędzy maksymalną częstością skurczów serca w czasie próby wysiłkowej i w spoczynku). Drugą miarą oceny intensywności wysiłku jest tzw. skala Borga, czyli skala ciężkości odczuwania wysiłku fizycznego. W 20-stopniowej wersji tej skali wysiłek powinien być na poziomie 11-13 punktów, to oznacza wysiłek lekki do umiarkowanego. Ćwiczenia siłowe (oporowe) powinny być wykonywane 2 razy w tygodniu, po 20 minut, i zawierać 1 zestaw obejmujący 8-10 ćwiczeń angażujących najważniejsze grupy mięśniowe. Intensywność obciążeń należy dobierać w ten sposób, aby każde ćwiczenie było wykonywane 10-15 razy (10-15 powtórzeń danego ruchu). I wreszcie ćwiczenia rozciągające (gimnastyka, stretching) powinny być wykonywane najlepiej codziennie przez 5-10 minut. U osób prowadzących siedzący tryb życia wdrażanie powyższego optymalnego modelu ćwiczeń powinno się odbywać stopniowo.
Słowa kluczowe: wydatek energetyczny, wysiłek fizyczny, kwestionariusz aktywności ruchowej, starzenie się, siła mięśniowa
TRENING FIZYCZNY JAKO POTRZEBA ZAWODOWA PILOTÓW WOJSKOWYCH*
PHYSICAL TRAINING AS OCCUPATIONAL NEED OF MILITARY PILOTS*
1-Krzysztof Mazurek, 2-Andrzej Modrzewski, 3-Jerzy Toczek, 4-Zdzisław Kilian, 5-Krzysztof Klukowski
1-Instytut Turystyki i Rekreacji Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego, Warszawa 2, 5-Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej, Warszawa 3-Wojskowy Ośrodek Szkoleniowo-Kondycyjny, Zakopane 4-Centralny Szpital Kliniczny Wojskowej Akademii Medycznej, Warszawa
STRESZCZENIE
Ukierunkowany trening fizyczny pilotów wojskowych powinien zawierać w odpowiedniej proporcji trening wytrzymałościowy i trening siłowy. Głównym celem treningu wytrzymałościowego jest zapobieganie chorobom cywilizacyjnym, a trening siłowy może poprawiać tolerancję przyspieszeń. Średnia wydolność tlenowa pilotów samolotów naddźwiękowych zmniejszyła się z 34,7 ml/kg/min w roku 1997 do 30,7 ml/kg/min (11,5%) w roku 2000, a BMI zwiększyło się z 25,7 kg/m2 do 26,5 kg/m2 (3,1%). Podczas 21-dniowego treningu w WOSzK w Zakopanem VO2max wzrosło średnio o 3,1 ml/kg/min (9,8%), jednak u 6,9% pilotów VO2max nie zmieniło się, a u 14,9% zmalało. Oceniając program promocji zdrowia stwierdzono pozytywne zmiany stylu życia oraz 8,0% przyrost VO2max. Jednocześnie odnotowano stałą, długoletnią tendencję do przyrostu BMI, zwłaszcza w starszych grupach wiekowych pilotów.
W 2002 r. opracowano i wprowadzono do stosowania wytyczne do treningu zdrowotnego pilotów. Trening siłowy i wybrane ćwiczenia fizyczne wpływały korzystnie na tolerancję przyspieszeń u pilotów samolotów naddźwiękowych.
Słowa kluczowe: trening fizyczny, piloci, promocja zdrowia
TRENING ZDROWOTNY OSÓB DOROSŁYCH Z DYSFUNKCJĄ NARZĄDU RUCHU
HEALTH-RELATED TRAINING IN ADULTS WITH PHYSICAL DISABILITIES
Mirosław Janiszewski
Klinika Rehabilitacji Medycznej, Uniwersytet Medyczny, Łódź
STRESZCZENIE
W artykule opisano możliwości zastosowania różnych form treningu zdrowotnego osób dorosłych z dysfunkcją narządu ruchu. Szczegółowo omówiono takie formy, jak pływanie, spacer, żeglarstwo, wioślarstwo, kajakarstwo, jazda na rowerze, narciarstwo biegowe oraz gry (koszykówka, siatkówka) i przeanalizowano wpływ tych form na niektóre funkcje biomechaniczne oraz tolerancję wysiłkową.
Słowa kluczowe: trening zdrowotny, niepełnosprawność fizyczna, dorośli
INFORMACYJNA ROLA BÓLU NARZĄDU RUCHU W REALIZACJI TRENINGU ZDROWOTNEGO
THE INFORMATIVE ROLE OF LIMB’S PAIN IN PERFORMING THE HEALTH-RELATED TRAINING
Bogusław Rataj, Jarosław Woźniak, Henryk Skowroński
III Szpital Miejski, Oddział Chirurgii Urazowo–Ortopedycznej, Łódź
STRESZCZENIE
Cel, jakim jest utrzymanie przez wiele lat wysokiej sprawności, możemy osiągnąć poprzez ruch. Drogę do tego stanowi rekreacja lub trening, który polega na systematycznym wykonywaniu ćwiczeń podnoszących naszą wydolność. Aby był skuteczny i nie stanowił zagrożenia dla organizmu, musi być przemyślany i starannie prowadzony. Skutkuje wówczas przedłużeniem naszej sprawności psychomotorycznej. Różnorodność odczuć bólowych związanych z intensywnością trenowania stanowi swego rodzaju czerwone światło obligujące do określenia natężenia ćwiczeń i rodzaju obciążeń. Do oceny stopnia nasilenia bólu stosujemy skalę czterostopniową: 1. dyskomfort, 2. ból zlokalizowany w jednym miejscu, 3. ból wielomiejscowy, 4. ból stały ze skrajnego wyczerpania. Oceniając odczucia bólowe należy brać pod uwagę wzór bólu oraz typy wrażliwości. Czynnikami modyfikującymi są: konstrukcja psychofizyczna, stopień wytrenowania i motywacja do wykonywania ćwiczeń oraz wiek trenującego. Materiały do analizy dostarczyły obserwacje drużyny rugby, szóstek piłkarskich, piłkarskiej drużyny oldbojów oraz własny trening.
Słowa kluczowe: ból, trening zdrowotny
|
|
